van spanning naar ruimte
Patronen doorbreken

Patronen doorbreken

Op het wat minder zichtbare niveau onze gewoontes doorbreken, onze automatische reacties weten te vangen. Er bewust van worden dat 9 van de 10 keer je niet reageert op de situatie in het nu moment, maar dat je reactie gebaseerd is op een ervaring met een situatie of persoon uit het verleden. Pas als we op dit diepe niveau weten los te koppelen van programmering gaan we echt transformeren.

Hoe ontstaan patronen. Tijdens onze eerste jaren op deze aarde ontwikkelen we een raster. Alle ervaringen die we opdoen geven we een plaats volgens dit raster en de ervaringen beïnvloeden weer het raster. Het gaat dus om ervaringen en de manier waarop we deze beleven/ verwerken. Als je later weer in een soortgelijke situatie komt, of een soortgelijke persoon tegenkomt, dan connect je systeem met relevante oude ervaringen en activeert bijbehorende reactie. Een reactie die destijds klopte, echter nu vaak niet meer. Deze patronen zijn opgeslagen in ons fysieke lichaam, in ons emotionele lichaam en in ons brein. Daarbij komen de indrukwekkende ervaringen die we gedurende ons hele leven opdoen want ook deze worden toegevoegd in onze ‘bibliotheek’.

Dat maakt dat de een zich gestresst voelt in een situatie en iemand anders zich in dezelfde situatie rustig voelt. Ons autonoom zenuwstelsel speelt een centrale rol hierin. Dat bepaalt of het signaal veilig of onveilig wordt gegeven in een situatie. Nu kun je 2 kanten op, de eerste is zorgen dat het binnen je organisatie zo emotioneel veilig mogelijk is zodat mensen niet al te snel getriggerd worden. De andere is om zelf aan de slag te gaan met je eigen staat van zijn zodat wat minder snel je fight/flight/freeze geactiveerd wordt.

Emotioneel veilige werkomgeving

Tijdens onze eerste 3 jaar op aarde zijn we nog niet in staat om zelf onze emoties te reguleren. Hier hebben we evenwichtige ouders/verzorgers voor nodig zodat zij hun baby kunnen ‘co-reguleren’. Dat houdt in dat zij door rust in hun eigen autonoom zenuwstelsel de baby de gelegenheid geven ook in deze toestand te komen. Echter vaak zijn we als ouders zelf gestresst, druk, afwezig etc, waardoor we dit niet optimaal bieden. Dit maakt weer dat verreweg het merendeel van ons al met niet helpende ervaringen start. Deze oude ervaringen worden dan weer geactiveerd als een leidinggevende gestresst is. Wat is dus de basis voor een emotioneel veilige werkomgeving? Een beschikbare leidinggevende die vanuit rust en verbinding werkt. Dat is al een uitdaging op zich, want ook zij kennen hun eigen oude ervaringen.

Zelf aan de slag

Dat brengt ons terug bij zelf aan de slag gaan. En dat kan. De polyvagaal theorie (PVI) van Steven Porges, en verder uitgewerkt door Deb Dana, geeft ons toegang en mogelijkheid om uit onze patronen te komen. Dat begint met het herkennen van de 3 toestanden van ons autonoom zenuwstelsel, zie ook bijgaande ladder:

Als eerste kijken we naar de veilige verbonden toestand waarbij ons autonoon zenuwstelsel in rust is en open is voor verbinding met onszelf en anderen. We zijn in het nu moment, staan open voor nieuw, verwelkomen anderen en zijn sociaal betrokken. In vaktermen heet dit niveau Ventraal Vagaal.


Bij de tweede toestand zijn we in stress, hebben een gevoel dat we moeten strijden en zijn alert op triggers. We praten veel in excuses en leggen zaken buiten onszelf, hier zien we de vecht en vlucht reactie. In vaktermen heet dit Sympathisch.
In de derde toestand voelen we ons geblokkeerd, staan we uit en schermen we ons af, van onszelf en van onze buitenwereld. We zijn passief, hier is het bevriezingsmechanisme actief. In vaktermen heet dit Dorsaal Vagaal.

Bij een goed werkend autonoom zenuwstelsel bewegen we gedurende een dag op een neer over de ladder. Als we al langer in stress of in bevriezing zitten, dan komen we nog maar moeilijk naar de veilige verbonden toestand. Tenzij we daar bewust mee aan de slag gaan door ons zenuwstelsel te helpen daar meer in te zijn. En dat is wat we doen in onze workshops. Als we allemaal iets meer in onze veilige verbonden staat verkeren, helpen we elkaar ook om daar meer te zijn middels het mechanisme van co-regulatie. Juist ook in organisaties waar gewerkt wordt met kwetsbare groepen, is het van essentieel belang dat medewerkers in staat zijn ook hun cliënten te co-reguleren.

Heb je een vraag?
Bel Hylke de Cock
+31 (0) 653762878

Heb je een vraag?
Bel Marjanke Edeling
+31 (0) 651243612